Fjárhagur - Fjármálablogg Landsbankans

Hvað eru sérstakar verðbætur?

Fri, 23 Mar 2012 13:59:00 GMT

Okkur berast reglulega fyrirspurnir um sérstakar verðbætur - einnig kallaðar verðbætur innan mánaðar. Hér fyrir neðan er reynt að útskýra hugtakið í fáum orðum og hvernig þær eru reiknaðar. Verðbætur eru reiknaðar fyrir heila mánuði. T.d. eru verðbætur á verðtryggða innlánsreikninga reiknaðar á lægstu stöðu mánaðarins þannig að inn- og útborganir fá ekki verðbætur fyrir þann mánuð sem þær eru gerðar. Algengt er að tíminn frá lánveitingu til fyrsta gjalddaga sé ekki nákvæmlega í heilum mánuðum.

Segja úrslit Super Bowl til um þróun hlutabréfamarkaðarins?

Tue, 07 Feb 2012 15:55:00 GMT

Af þeim fjölmörgu tölfræðivísum sem fjárfestar og miðlarar fylgjast með til að reyna að tímasetja kaup og sölu á hlutabréfum er Super Bowl vísirinn (e. Super Bowl indicator) sjálfsagt einn sá óvenjulegasti. Samkvæmt "kenningunni" um Super Bowl vísinn segja úrslitin í lokaleik NFL, bandarísku atvinnumannadeildarinnar í ruðningi, til um gang mála á hlutabréfamarkaði það sem eftir er ársins.

Ef lið sem á rætur í gömlu AFL deildinni (nú AFC)* stendur uppi sem sigurvegari, á það að þýða að „bjarndýrsmarkaður“ (e. bear market) sé framundan, þ.e. að hlutabréfaverð fari lækkandi. Ef lið úr gömlu NFL deildinni (nú NFC) verður hins vegar meistari, þýðir það að "bolamarkaður" (e. bull market) sé framundan, þ.e. að hlutabréfaverð fari hækkandi.

Eignabruni jólagjafanna

Wed, 21 Dec 2011 14:59:00 GMT

Hagfræðilegur þankagangur gengur m.a. út á að kaupa einungis þá hluti og þjónustu sem færa þér jafnmikinn eða meira ábata en þú greiðir fyrir þá. Þannig ætti einstaklingur einungis að kaupa peysu á 10 þúsund krónur ef hann metur hana a.m.k. 10 þúsund króna virði, eða hún færir honum ábata sem er a.m.k. 10 þúsund króna virði. Eftir slík kaup er heildareign viðkomandi sú sama og áður, þ.e. í stað þess að eiga 10 þúsund krónur í reiðufé á hann peysu að verðmæti 10 þúsund krónur. Í mörgum tilfellum er ábati peysukaupandans meiri en sem nemur kaupverðinu. Í þeim tilfellum hagnast hann um það sem nemur mismuninum á ábatanum af peysunni og kaupverðinu.

Ef hins vegar frændi þessa sama einstaklings kaupir handa honum peysu á 10 þúsund krónur en peysuþeginn hefði aldrei greitt nema 6 þúsund fyrir peysuna sjálfur, þá eru frændurnir til samans 4 þúsund krónum fátækari fyrir vikið. Þarna hefur orðið sóun á fjármunum eða svokallaður eignabruni.

Hver er munurinn á prósentum og prósentustigum?

Fri, 09 Dec 2011 13:27:00 GMT

Öðru hvoru rekst maður á það að hugtökin prósenta og prósentustig eru notuð hvort í annars stað. Jafnvel vandaðir fjölmiðlar eiga það til að ruglast á þessum tveimur hugtökum. Það er því ekki úr vegi að minna á svar Vísindavefsins við þessari spurningu, "Hver er munurinn á prósentum og prósentustigum?"

Hvað eru dráttarvextir og hvernig eru þeir reiknaðir?

Tue, 18 Oct 2011 10:41:00 GMT

Dráttarvextir eru vextir sem reiknast á vanskil og eru hugsaðir til að bæta kröfueigenda upp frestun á greiðslu. Dráttarvextir koma því til þegar ekki er staðið í skilum ólíkt öðrum vöxtum sem miðast við að staðið sé í skilum.

Við vaxtaútreikning er vöxtum bætt við höfuðstól á 12 mánaða fresti. Reiknað er með 30 dögum í mánuði og 360 dögum í ári.

Í lögum um vexti og verðtryggingu er kveðið á um að Seðlabankinn ákveði dráttarvexti og auglýsi. Dráttarvextir eru gildandi vextir skammtímalána Seðlabanka Íslands til lánastofnana (stýrivaxta) að viðbættu svonefndu vanefndaálagi sem er nú 7%. Heimilt er að semja um aðra vanskilavexti að undanskyldum neytendalánum.

Um Ríkisskuldabréf

Thu, 18 Aug 2011 16:01:00 GMT

Þegar hugað er að kaupum á ríkisskuldabréfum eru margir þættir sem þarf að skoða.

Margir þekkja Spariskírteini ríkissjóðs sem var eitt fyrsta reglubundna sparnaðarformið sem Íslendingar nýttu sér.

Þá voru gefin út spariskírteini mánaðarlega fyrir ákveðna upphæð með gjalddaga nokkur ár fram í tímann. Bréfin voru verðtryggð og báru fasta ársvexti sem giltu fram að gjalddaga bréfsins. Í flestum tilfellum innleystu eigendur bréfin og fengu andvirði þeirra greitt frá Ríkissjóði á gjalddaga.

Í dag gefur Ríkissjóður út Ríkisvíxla og Ríkisbréf.

Nýtt: Dagbók Eignastýringar

Tue, 09 Aug 2011 13:06:00 GMT

Landsbankinn hefur aukið framboð sitt á vandaðri umfjöllun um fjármál með opnun Dagbókar Eignastýringar. Þar fjalla starfsmenn Eignastýringar um framvindu á innlendum og erlendum fjármálamörkuðum.

Ritstjóri er Sigurður B. Stefánsson, formaður fjárfestingarráðs Landsbankans.

Vefsvæðið skiptist í reglulega uppfærða dagbók, þar sem fjallað er um þróun mála á innlendum og erlendum mörkuðum, og fræðlega umfjöllun um aðferðir tæknigreiningar og eignastýringar.

Verðbætur á verðtryggð lán: Hvernig eru þær reiknaðar?

Thu, 28 Jul 2011 13:52:00 GMT

Tveimur aðferðum er beitt þegar verðbætur á verðtryggð lán eru reiknaðar út.

Annars vegar eru verðbætur reiknaðar á greiðsluna og hins vegar á höfuðstólinn. Það skiptir ekki máli hvor aðferðin er notuð, greiðslan er alltaf sú sama. Einungis er spurning um hvernig greiðslan skiptist og hvernig fært er inn á skuldabréfið. Texti skuldabréfsins ræður því hvor aðferðin er notuð.

Verðtryggt lán með vísitölu á greiðslu: Ef vísitala er á greiðslu er útreikningur eins og um óverðtryggt lán væri að ræða, en vísitöluálagi bætt við greiðsluna. Vextir lánsins og afborgun eru reiknuð út og greiðslan fundin.

Borgar sig að kvarta?

Tue, 19 Jul 2011 10:32:00 GMT

Fæstir þeirra sem eru óánægðir kvarta. Það er niðurstaða flestra kannana á upplifun viðskiptavina á þjónustu.

Það kostar tíma og fyrirhöfn að kvarta og í mörgum tilvikum vita viðskiptavinir ekki almennilega hvernig á að koma kvörtunum á framfæri. Auk þess telja margir að þær breyti hvort eð er engu. Viðskiptavinir sem ekki kvarta beint til fyrirtækis eru líklegri til að segja vinum og vandamönnum frá neikvæðri upplifun sinni, frekar en jákvæðri, og geta margföldunaráhrif slíkrar umræðu orðið mikil og þar af leiðandi slæm fyrir fyrirtækið sem veitir umrædda þjónustu.

Fyrirtæki sem tekur faglega á móti kvörtunum og hefur gott aðgengi til að kvarta fær tækifæri til að bæta fyrir það sem miður fer. Ef viðskiptavini er gert erfitt fyrir að koma kvörtun sinni á framfæri eru meiri líkur á að hann verði enn reiðari en áður, gefist upp og segi öðrum frá upplifun sinni. Ef hann er mjög ósáttur er mikilvægt að hann láti reiðina líða hjá áður en hann kvartar til að koma í veg fyrir að hann segi eitthvað eða skrifi sem hann gæti síðar séð eftir, auk þess sem meiri líkur eru á að hann nái að koma efninu vel frá sér ef hann er í jafnvægi og málið fái farsæla lausn.

Álframleiðsla á Íslandi

Tue, 21 Jun 2011 10:12:00 GMT

Álframleiðsla á Íslandi hefur töluverð áhrif á lífskjör í landinu og hafa efnahagsleg áhrif hennar aukist á síðustu árum eftir því sem framleiðslugetan hefur aukist. Útflutningur á áli er stærsti liðurinn í útflutningstölum landsins og vegur rúmlega 40% af heildarútflutningi. Til samanburðar nemur útflutningur á sjávarafurðum um 37% heildarútflutnings. Tæplega 4 af hverjum 5 krónum heildarútflutnings frá landinu eiga því rætur að rekja til þessara tveggja greina. Þegar til lengdar er litið þarf útflutningur að standa undir innflutningi og því ljóst að lífskjör hér á landi eiga mikið undir því að þessar stoðir verði áfram sterkar á næstu árum.

Samkvæmt tölum frá Samtökum íslenskra álframleiðenda nam útflutningsverðmæti áls 220 milljörðum króna á síðasta ári og skilaði það hreinum gjaldeyristekjum upp á 120 milljarða en frá útflutningsverðmætinu dregst verðmæti súráls og annars innflutnings sem fer til framleiðslunnar.

Heimili landsins glíma enn við afleiðingar hrunsins

Thu, 09 Jun 2011 15:44:00 GMT

Hagfræðingar Landsbankans fjalla um þróun efnahagsmála í nýútkominni ársskýrslu bankans.

Í kafla um þróun atvinnuleysis kemur m.a. fram að fækkun starfa í kjölfar hrunsins hafi verið meiri en á öðrum samdráttarskeiðum auk þess sem langtímaatvinnuleysi hafi skotið rótum hér á landi:

"Heimilin í landinu hafa fundið verulega fyrir efnahagssamdrættinum. Alvarlegasta birtingarmyndin er aukið atvinnuleysi. Fækkun starfa er mun meiri en á fyrri samdráttarskeiðum og ein helsta skýringin er að atvinnuvegafjárfesting hefur náð sögulegu lágmarki. Atvinnuleysið er mest á höfuðborgarsvæðinu og í nágrannasveitarfélögum, þar sem áhrifa þenslunnar gætti hvað mest. Langtímaatvinnuleysi hefur að auki skotið rótum að því er best verður séð, í byrjun árs 2011 hafði meira en helmingur atvinnulausra verið án vinnu í 6 mánuði eða lengur."

Hagvöxtur og landsframleiðsla

Tue, 17 May 2011 11:23:00 GMT

Margir vita að hagvöxtur er mikilvægur fyrir efnahagslega velsæld. Þeir vita hins vegar ekki alltaf hvernig hann tengist stækkun buddunnar. Þessi grein leitast við að svara því.

Hagvöxtur mælir breytingu landsframleiðslunnar yfir tíma og er oftast talað um breytingu hennar milli ára. Hagvöxtur er mældur sem magnbreyting og mælist verðhækkun vara milli tímabila því ekki sem hagvöxtur. Landsframleiðslan mælir verðmæti allrar vöru og þjónustu sem framleidd er og/eða neytt er á landinu. Þessu til viðbótar inniheldur landsframleiðslan verðmæti nýfjárfestingar. Tekjur landsmanna geta ýmist farið í neyslu eða sparnað á hverjum tíma. Allur sparnaður landsmanna endar síðan sem nýfjárfesting eftir ýmsum krókaleiðum.

Áhrif efnahagssamdráttarins á fyrirtæki og heimili

Fri, 06 May 2011 15:43:00 GMT

Í nýútkominni ársskýrslu Landsbankans er fjallað um þróun efnahagsmála og áhrif þeirra á starfsskilyrði bankans, heimila landsins og fyrirtækja.

Hagfræðingar bankans segja það nú ljóst að efnahagsáfallið sem dundi á þjóðinni undir lok ársins 2008 hafi markað upphaf lengstað og dýpsta samdráttarskeiðs í hagkerfinu frá stofnun lýðveldisins:

"Í byrjun árs 2008 stefndi efnahagslífið hraðbyri í átt að gjaldeyriskreppu eftir að gengi krónunnar hafði fallið um ríflega fjórðung á stuttum tíma. Í október 2008 hrundi svo íslenska fjármálakerfið til grunna, krónan veiktist um ríflega fjórðung til viðbótar og gjaldeyriskreppan ágerðist. Á sama tíma hófst samdráttur í heimsbúskapnum sem stóð fram á mitt ár 2009. Þessi þrjú áföll mögnuðu hvert annað upp og réðu því að óhjákvæmilegur samdráttur í kjölfar langs þenslutímabils sem hófst árið 2003 hefur orðið mun dýpri og lengri en ella. ...

Innborganir á verðtryggð skuldabréf

Fri, 15 Apr 2011 17:44:00 GMT

Nokkuð algengt er að viðskiptavinir hafi samband og spyrji hvernig háttað sé aukagreiðslum inn á verðtryggð skuldabréf: Koma þær til lækkunar höfuðstóls eða fara þær í verðbætur? Ég ákvað því að svara þessari spurningu líka hér á fjármálablogginu.

Svarið er að innborgunin skiptist hlutfallslega milli nafnverðs höfuðstóls og verðbóta en sjálf skuldin, þ.e. uppfærður höfuðstóll, lækkar sem nemur innborguninni og það er það sem skiptir greiðandann máli.

Sérð þú í gegnum þetta?

Mon, 04 Apr 2011 12:58:00 GMT

Gagnsæ stjórnsýsla. Gagnsæ upplýsingagjöf. Opið og gagnsætt söluferli. Hljómar þetta kunnuglega? Gagnsæi er eitt af tískuorðum nýja Íslands og er mikið notað í viðskiptalífinu, en vitum við í raun hvað það þýðir? Vita þeir sem hvað oftast eru með þetta orð milli tannanna hverju þeir eru að lofa? Og er einhver innistæða fyrir fullyrðingum um gagnsæi? Hvernig getum við athugað það? Og hvað getum við gert ef pottur er brotinn í málinu? Bloggað?

Útúrdúr - gagn vs. gegn: Í umræðunni hefur vafist fyrir mönnum hvort sé réttara, gAgnsæi eða gEgnsæi. Guðrún Kvaran skrifar á Vísindavefnum að orðin gagnsær og gegnsær séu notuð á sama hátt til að lýsa því sem sést í gegnum. Hins vegar er rithátturinn gAgnsæi eldri en gEgnsæi. Það er ekki þar með sagt að gAgnsæi sé réttara, en hér verður sá ritháttur notaður. Forliðurinn „gagn-“ hefur það einnig umfram „gegn-“ að hann vekur merkingartengsl við gagnsemi, gagnkunnugleika og gagnhugsun, allt orð sem víkka skilning okkar á gagnsæi í þessu samhengi. Síðast en ekki síst er gagn að gagnrýni, einu öflugasta umbótatólinu sem völ er á. Við megum ekki vera hrædd við gagnrýni, heldur nota hana til endurbóta, til að efla fagmennsku og traust. Það sem eftir fer er ritað í þeim anda.

Örkynning á viðskiptum við útlönd

Mon, 28 Mar 2011 15:12:00 GMT

Í örkynningunni hér að neðan er farið yfir vöruskiptajöfnuð, þjónustujöfnuð og viðskiptajöfnuð á Íslandi í ljósi efnahagsþrenginga síðustu ára.

Kynningarnar eru birtar á vef ráðuneytisins, en markmiðið með þeim er:

Örkynning á verðbólgu og vöxtum

Thu, 10 Mar 2011 12:40:00 GMT

Í örkynningunni hér að neðan er fjallað um verðbólgu og vexti á Íslandi í ljósi efnahagsþrenginga síðustu ára.

Myndbandið er hluti af röð örkynninga sem DataMarket hefur unnið fyrir Fjármálaráðuneytið.

Örkynning á hagvexti og landsframleiðslu

Tue, 01 Mar 2011 17:06:00 GMT

DataMarket hefur útbúið örkynningar um meginhugtök, stærðir og spár í efnahagsmálum fyrir Fjármálaráðuneytið.

Kynningarnar eru birtar á vef ráðuneytisins, en markmiðið með þeim er: "að veita almenningi kost á aðgengilegu efni um helstu atriði sem varða efnahagslíf þjóðarinnar og þróun efnahagsmála í kjölfar setningu neyðarlaga fyrir rúmum tveimur árum."

Kynningarnar eru fróðlegar og skemmtilega fram settar.

Hér að neðan má sjá fyrstu kynninguna, en hún fjallar um hagvöxt og landsframleiðslu á Íslandi í ljósi efnahagsþrenginga síðustu ára.

Hvað þýðir að vera ábyrgðarmaður?

Thu, 24 Feb 2011 10:24:00 GMT

Ábyrgðarmenn og málefni þeim tengd hafa ratað töluvert í fréttir á undanförnum misserum. En hvað þýðir það í raun og veru að vera ábyrgðarmaður?

Ákvörðun um að gerast ábyrgðarmaður á skuldum annarra felur í sér fjárhagslega skuldbindingu sem ástæða er til að ígrunda afar vel áður en hún er tekin.

Ábyrgðir af ýmsu tagi hafa verið mikið notaðar hér á landi og eflaust hefur stór hluti Íslendinga annað hvort gengist í ábyrgð fyrir skuldum annarra eða tekið lán sem tryggt var með ábyrgð þriðja aðila.

Um vexti og vaxtareikning (6): Talning vaxtadaga

Fri, 11 Feb 2011 15:39:00 GMT

Í síðasta pistli þessarar greinaraðar var fjallað um vexti á óverðtryggðum sparireikningum. Þar var komið stuttlega inn á talningu vaxtadaga, en það er einmitt umfjöllunarefni þessa pistils, sem einnig er síðasti pistillinn í röðinni.

Vextir á bankareikningum eru gefnir upp sem vextir á ársgrundvelli. Sjaldnast líður þó nákvæmlega eitt ár frá því við leggjum inn peninga og þangað til við tökum þá út. Því þurfum við að reikna vextina miðað við þann fjölda daga sem innistæðan (eða lánið) ber vexti, þ.e. fjölda vaxtadaga.

Ákveðnar venjur gilda um hvað telst einn vaxtadagur, hve margir vaxtadagar eru í mánuði og í ári. Reglurnar urðu til löngu fyrir daga tölvuvæðingar og miðuðu oft að því að auðvelda útreikning.

Samantekt: Nýlegar greinar á Fjárhag

Fri, 04 Feb 2011 12:48:00 GMT

Margar áhugaverðar greinar hafa birst á Fjárhag, fjármálabloggi Landsbankans, á síðustu vikum og mánuðum. Hér fylgir samantekt á ýmsu því markverðasta sem hér hefur verið að gerast upp á síðkastið.

Um vexti og vaxtareikning: Greinaröðin Um vexti og vaxtareikning eftir Sigurjón Gunnarsson hóf göngu sína þann 28. október síðastliðinn. Í röðinni er fjallað um útreikning vaxta, verðbólgu, verðtryggingu, talningu vaxtadaga og fleira. Greinaröðin svarar ákveðinni þörf um upplýsingar um það hvernig vextir eru reiknaðir, bæði á verðtryggðum og óverðtryggðum reikningum.

Um vexti og vaxtareikning (5): Vextir óverðtryggðra sparireikninga

Fri, 21 Jan 2011 14:45:00 GMT

Í síðasta pistli þessarar greinaraðar var fjallað um útreikning vaxta á verðtryggðum reikningum. Í þessum pistli verður haldið áfram með útreikning vaxta, en í þetta sinn fjöllum við um vexti óverðtryggðra reikninga og lítum sérstaklega á tvo reikninga sem Landsbankinn býður upp á: Vaxtareikning og Kjörbók.

Útreikningur á vöxtum óverðtryggðra reikninga er skv. vaxtaformúlunni eins og fjallað var um fyrr í þessari greinaröð.

Ef lagðar eru inn á reikning 100.000 kr. þann 1. febrúar og hann síðan eyðilagður 15. mars sama ár, teljast vaxtadagar vera 43. Ástæðan fyrir því er sú að reiknaðir eru 29 dagar fyrir febrúar (þar sem hver mánuður er talinn hafa 30 daga en ekki eru greiddir vextir fyrir innborgunardaginn) og svo eru 14 dagar í mars en á þann fimmtánda, útborgunardaginn, eru ekki reiknaðir vextir. (Nánar verður fjallað um talningu vaxtadaga í síðasta pistlinum í þessari greinaröð.)

Um vexti og vaxtareikning (4): Vextir verðtryggðra reikninga

Thu, 13 Jan 2011 16:12:00 GMT

Í síðasta pistli þessarar greinaraðar var fjallað um hvernig verðbætur eru reiknaðar út. Í þessum pistli verður haldið áfram með umfjöllun um verðtryggingu og sagt frá því hvernig vextir verðtryggðra reikninga eru reiknaðir út.

Ávöxtun verðtryggðra reikninga samanstendur af vöxtum og verðbótum. Sérstakar verðbætur eru reiknaðar á hreyfingar innan mánaðar.

Vextir eru reiknaðir mánaðarlega og eru verðbættir þangað til þeir eru lagðir við höfuðstól, oftast um áramót en einnig eru til reikningar sem fá vextina lagða við höfuðstól mánaðarlega. Vextirnir eru lausir til útborgunar hvenær sem er eftir að þeir hafa verið lagðir við höfuðstól og bindast ekki. Vextir reiknast frá innborgunardegi og að útborgunardegi (innborgunardagur ekki talinn með).

Um Íbúðalánasjóð: Tilurð, hlutverk og starfsemi

Wed, 05 Jan 2011 10:37:00 GMT

Íbúðalánasjóður (ÍLS) hefur verið í kastljósi fjölmiðla að undanförnu. Ástæða mikillar umfjöllunar um ÍLS er sú að fjárhagsstaða hans er slæm, sjóðurinn situr uppi með töluvert magn óseldra fasteigna (1.100 í árslok 2010 að mati sjóðsins) og er með eiginfjárhlutfall undir því lágmarki sem honum er gert að halda.

Þar sem ÍLS er ríkisstofnun þýðir þetta að vandamál sjóðsins eru í raun vandamál skattgreiðenda. Til umfjöllunar hefur verið að ríkið þurfi að leggja töluverða peninga til sjóðsins (um 40 milljarða skv. nýjustu fréttum).

Þetta er ekki í fyrsta skipti sem ÍLS liggur undir ámæli frá hinum ýmsu aðilum. Alþjóða gjaldeyrissjóðurinn kenndi sjóðnum um þenslu og ójafnvægi í íslensku efnahagskerfi árið 2006, Samtök atvinnulífsins og aðrar lánastofnanir hafa einnig gangrýnt starfsemi ÍLS opinberlega.

ÍLS er tæplega 12 ára gömul stofnun og er ekki úr vegi að líta örlítið á tilurð, hlutverk og starfsemi hans.

Tölvuleikur til að bæta fjármálalæsi íslenskra ungmenna

Fri, 10 Dec 2010 13:39:00 GMT

Ómar Örn Magnússon er aðstoðarskólastjóri Hagaskóla. Árið 2001 fékk hann hugmynd að gagnvirkum hermileik sem notast mætti við sem fjármálafræðslu í efstu bekkjum grunnskóla til að bæta fjármálalæsi meðal íslenskra ungmenna. Af þessari hugmynd Ómars spratt Raunveruleikurinn, vefleikur þar sem nemendur fá innsýn í þær ákvarðanir sem venjulegur þjóðfélagsþegn þarf að taka á lífshlaupi sínu og hvernig bregðast skuli við ólíkum tækifærum og hindrunum sem verða á vegi hans.

Eins og áður hefur komið fram hér á Fjárhag hafa margir áhyggjur af stöðu fjármálalæsis og má þar meðal annars nefna skýrslu nefndar á vegum viðskiptaráðherra, en niðurstaða hennar var að brýn þörf væri á aðgerðum til úrbóta.

Fjárhagur tók Ómar Örn tali og spurði hann fyrst út í tilkomu og markmiðið með Raunveruleiknum:

"Í starfi mínu sem kennari hef ég rekist á það að töluvert vantar upp á að ungt fólk geri sér grein fyrir áhrifum ákvarðana sinna um lífsstíl og lífsmáta á fjármál sín og tækifæri í lífinu. Markmiðið með Raunveruleiknum er að bjóða raunverulega kynningu á fjármálum í sinni víðustu mynd í menntakerfinu þar sem rúm er fyrir umræður og virka þátttöku yfir lengri tíma. Það er augljóst að afar mikilvægt er að stuðla að auknu fjármálalæsi Íslendinga með vandaðri fræðslu um fjármál í skólum og víðar og er Raunveruleikurinn liður í því."

Um vexti og vaxtareikning (3): Hvernig eru verðbætur reiknaðar út?

Thu, 02 Dec 2010 14:27:00 GMT

Í síðasta pistli í þessari greinaröð var sagt frá verðbólgu og verðtryggingu. Þar kom fram að tilgangur verðtryggingar væri að tryggja það að kaupmáttur höfuðstóls haldi sér þrátt fyrir verðbólgu.

Það er gert með þeim hætti að svonefndum verðbótum er bætt við höfuðstól bankareiknings eða láns í verðbólgutíð.

En hvernig eru verðbætur reiknaðar út? Verðbætur fylgja breytingum á vísitölu neysluverðs og tryggja að höfðustóll verðtryggðs bankareiknings eða verðtryggðs láns fylgi henni nákvæmlega. Ef vísitalan hækkar, hækkar höfuðstóllinn að sama skapi. Ef vísitalan lækkar, lækkar höfuðstóllinn. Því þurfum við fyrst að reikna út breytingar vísitölunnar.

Margt smátt gerir eitt stórt: Um Latte-faktorinn

Thu, 25 Nov 2010 15:57:00 GMT

Það getur verið erfitt að byrja að spara. Oft réttlætum við það með því að við eigum ekki nógu mikinn pening til að leggja fyrir. Og það getur vel verið rétt. Oft er lítill sem enginn peningur afgangs í lok mánaðarins.

En getur verið að við séum að eyða í eitthvað sem hægt væri að sleppa? Við eyðum kannski sjaldan eða aldrei peningum í dýran lúxusvarning, en hvað með litlu hlutina? Þeir safnast saman og mynda hugsanlega háar upphæðir að lokum, sérstaklega þegar tekið er tillit til þess að hægt væri að leggja þessa peninga fyrir og ávaxta þá.

Fjármálaráðgjafinn David Bach, höfundur fjölmargra greina og bóka um fjármál heimilisins, er höfundur hugtaksins „Latte factor.“ Latte-faktorinn táknar alla þá peninga sem við eyðum í tiltölulega ódýra og óþarfa hluti svo sem nammi, gos, bita milli mála, sígarettur, blöð og jú, auðvitað kaffi latte.

Um vexti og vaxtareikning (2): Verðtrygging og vísitölur

Thu, 18 Nov 2010 16:24:00 GMT

Í síðasta pistli í þessari greinaröð var farið yfir grundvallaratriði vaxtaútreiknings. Áður en farið verður nánar í útreikning á vísitölum og vöxtum verðtryggðra og óverðtryggðra reikninga er rétt að gera sér betur grein fyrir hvað verðtrygging og vísitölur eru og greina stuttlega frá sögu þeirra á Íslandi.

Tilgangurinn með verðtryggingu fjárhæðar er að tryggja að verðmæti hennar haldist óskert þrátt fyrir verðbólgu. Verðtrygging þýðir þá að ef þú leggur einhverja fjárhæð inn á verðtryggðan reikning þá átt þú að geta gert það sama fyrir fjárhæðina þegar þú tekur hana út og þegar þú lagðir hana inn (auk þess að hafa vextina til viðbótar).

Hvað er vísitala? Vísitala er mælikvarði á þróun. Segja má að vísitölur séu mælikvarði á það hvernig eitthvað fyrirbæri þróast eða breytist á ákveðnu tímabili. Þær vísitölur sem oftast er fjallað um í opinberri umræðu eru vísitölur sem mæla stærðir í efnahagslífinu, svo sem hlutabréfavísitölur (hvernig þróast verð ákveðins hóps hlutabréfa), gengisvísitölur (t.d. þróun íslensku krónunnar gagnvart körfu erlendra gjaldmiðla) og verðlagsvísitölur.

Hvers vegna lækka lánin ekki þegar verðbólga hjaðnar?

Thu, 04 Nov 2010 11:27:00 GMT

Margir sem hafa upplifað hækkun verðtryggðra lána á tímum verðbólgu hafa spurt sig hvernig standi á því að lán þeirra hækki í verðbólgu en lækki ekki þegar verðbólgan lækkar aftur. Ástæðan fyrir þessu er sú að höfuðstóll lánanna fylgir vísitölu neysluverðs, en breyting hennar er mælikvarði verðbólgu. Ef vísitalan hækkar, þá hækkar lánið að sama skapi.

En til þess að höfuðstóll lánsins lækki aftur þarf vísitalan að lækka, ekki bara að hætta að hækka. Slíkt ástand kallast verðhjöðnun.

Í þessum pistli verður fjallað um þrenns konar ástand sem getur skapast við mismunandi breytingar á vísitölu neysluverðs: Verðbólgu, verðbólguhjöðnun og að síðustu verðhjöðnun.

Um vexti og vaxtareikning (1): Grundvallaraðferðir vaxtareiknings

Thu, 28 Oct 2010 16:44:00 GMT

Í þessari greinaröð verður fjallað um útreikning vaxta. Hér verður farið í grundvallaraðferðir vaxtareiknings og nokkur dæmi tekin til útskýringar.

Í næstu grein í röðinni verður fjallað um vísitölur, verðtryggingu og verðbætur; því næst verður sagt frá því hvernig vextir verðtryggðra og óverðtryggðra reikninga eru reiknaðir. Talning vaxtadaga er svo umfjöllunarefni síðustu greinar raðarinnar.

En byrjum á stuttri skilgreiningu á vöxtum og verðbótum.

Byrjaðu snemma: Vextir, vaxtavextir og langtímasparnaður

Thu, 14 Oct 2010 11:09:00 GMT

Það getur skipt miklu máli hvenær á lífsleiðinni maður sparar til efri áranna. Margir skjóta því á frest að huga að langtímasparnaði, en mikilvægt er að gera sér grein fyrir því að því fyrr sem maður byrjar að spara, því meiri verða áhrif vaxtavaxta á ávöxtun sparifjárins.

Vaxtavextir eru það þegar vextir reiknast ofan á vexti eins og áður hefur komið fram hér á Fjárhag. Sem dæmi má nefna að þegar vextir leggjast við höfuðstól innlánsreikninga um áramót þá reiknast vextir eftir áramótin af hærri höfuðstól (höfuðstól fyrra árs að viðbættum vöxtum) og ávöxtunin eykst.

Áhrifin af þessu geta verið mikil og aukast með tímanum.

Einu sinni var talað um peningavit, núna er talað um fjármálalæsi!

Fri, 01 Oct 2010 09:39:00 GMT

Hér áður fyrr var talað um að menn hefðu peningavit ... eða ekki! Nú til dags er talað um fjármálalæsi. Er einhver munur hér á?

Þegar talað er um vit er oft gert ráð fyrir því að annað hvort hafi maður það eða ekki; maður er annað hvort viti borinn eða ekki. Læsi er hins vegar áunninn hæfileiki; það fæðist enginn læs, heldur lærir maður að lesa.

Því má segja að eðlismunurinn á því að hafa peningavit eða vera fjármálalæs sé sá að þú ávinnur þér fjármálalæsi.

Kreditkort: Ávinningur án mikillar fyrirhafnar

Thu, 23 Sep 2010 14:27:00 GMT

Á Íslandi er kreditkortanotkun mjög almenn. Fjölmargir nota kreditkort í daglega neyslu en ekki eingöngu til ferðalaga eða stærri innkaupa eins og tíðkast víða erlendis. Umræðan um kreditkort hefur verið nokkuð einhliða í gegnum árin og einkennst af neikvæðni fremur en sanngirni í þeirra garð.

Sumir virðast missa tökin og eyða um efni fram séu þeir með kreditkort. Þessir aðilar ættu að forðast þau en fyrir hina sem nota kreditkort skynsamlega, t.d. í daglega neyslu og föst útgjöld og greiða reikning sinn að fullu um hver mánaðarmót geta haft af þeim fjárhagslegt hagræði. Ávinningur af notkun kreditkorta getur verið umtalsverður.

Námskeið um réttindi lífeyrisþega [Grafarholt - skráning]

Mon, 13 Sep 2010 11:16:00 GMT

Landsbankinn mun á næstunni halda þrjú námskeið um réttindi lífeyrisþega. Fyrsta námskeiðið verður haldið í útibúi bankans Grafarholti, fimmtudaginn 23. september kl. 20.

Hér má skrá sig á námskeiðið sem er öllum opið og aðgangur er ókeypis..

Einnig er hægt að skrá sig með því að hringja í Ráðgjafa- og þjónustuver Landsbankans í síma 410 4000.

Á námskeiðinu munu sérfræðingar á Réttindasviði TR fara yfir helstu breytingar sem urðu á réttindum og greiðslum lífeyrisþega frá Tryggingastofnun ríkisins sem tóku gildi á árinu 2009.

Meiri ferðalög fyrir minni pening

Fri, 10 Sep 2010 15:53:00 GMT

Segja má að sumarið sé tími ferðalaga og eru margir á faraldsfæti á þeim tíma þó það færist sífellt meira í vöxt hjá okkur Íslendingum að ferðast allt árið.

Mig langar til að benda lesendum á skemmtilega grein sem er að finna á moneyning.com og ber heitið 50 Budget Travel Tips and Save Money on Vacations. Eins og nafn greinarinnar bendir til, inniheldur hún góð ráð til að ferðast án þess að það kosti of mikið. Því er haldið fram að hægt sé að fara í tvær ferðir á ári í stað einnar fyrir sama pening.

Er hægt að sinna bankaviðskiptum hvar og hvenær sem er?

Wed, 08 Sep 2010 12:50:00 GMT

Bankar hérlendis hafa verið framarlega í að bjóða upp á lausnir sem gera fólki kleift að stunda almenn bankaviðskipti á netinu og æ algengara verður að fólk þurfi sjaldan eða aldrei í banka til að sinna slíkum erindum.

En þrátt fyrir gott aðgengi að netinu og víðtækt útibúanet koma endrum og sinnum upp aðstæður þar sem erfitt er að nýta sér Einkabankann eða þjónustu útibúa.

Margir kannast væntanlega við að vera komnir í sumarbústaðinn eða annað fjarri heimili og átta sig á að inneignin á gemsanum er að verða búin eða að gleymst hafi að greiða greiðsluseðil sem var kominn á eindaga. Eða að vera staddur erlendis og geta ómögulega munað PIN-númerið á kreditkortinu!

Hvað er þá til ráða? Er hægt að sinna bankaviðskiptum með öðrum leiðum?

Um neikvæðar verðbætur

Fri, 03 Sep 2010 17:43:00 GMT

Margir urðu þess varir um síðustu mánaðamót að verðbætur á verðtryggðum reikningum voru neikvæðar sem þýddi að höfuðstóll reikninganna lækkaði. Ástæðan fyrir lækkuninni var sú að vísitala neysluverðs lækkaði um 0,66% í júlí (en breyting á vísitölu neysluverðs gildir til verðtryggingar tveimur mánuðum síðar). Það sama átti sér stað í byrjun ágúst þegar verðbætur voru neikvæðar um 0,33%.

Hér verður fjallað stuttlega um áhrif verðhjöðnunar á verðtryggða reikninga og lán.

Verðtryggður höfuðstóll fylgir vísitölu neysluverðs: Eins og áður hefur komið fram hér á Fjárhag hækkar höfuðstóll verðtryggðra lána og verðtryggðra innlánsreikninga á verðbólgutímum. Höfuðstóllinn fylgir vísitölu neysluverðs (mælikvarða verðbólgunnar) með þeim hætti að við hann leggjast svonefndar verðbætur samfara breytingum á vísitölunni. Verðbæturnar halda kaupmætti höfuðstólsins óbreyttum.

Hænuskrefin 7: Leið Daves Ramsey að fjárhagslegu öryggi

Wed, 01 Sep 2010 16:26:00 GMT

Er kominn tími á tiltekt í fjármálunum? Vantar þig áætlun til þess að styðjast við? Ef svo er gæti kerfi Daves Ramsey, sem hann kallar sjö hænuskref (e. 7 baby steps), gagnast þér. Ramsey fjallar um þetta kerfi í bók sinni The Total Money Makeover.

Markmiðið með hænuskrefum Ramseys er að verða skuldlaus og öðlast fjárhagslegt öryggi. Það skal tekið fram að skrefin eru að mörgu leyti miðuð við bandarískar aðstæður, þar sem Ramsey starfar, en vel má laga aðferðirnar að íslenskum aðstæðum.

Hér verður í stuttu máli fjallað um hænuskrefin 7, hvert fyrir sig.

Fjárræði fylgir mikil ábyrgð

Wed, 25 Aug 2010 16:34:00 GMT

Ákveðin tímamót verða í lífinu á 18 ára afmælisdeginum, því þá verður fólk fjárráða. Í lögræðislögum segir: "Fjárráða maður ræður einn fé sínu, nema lög mæli á annan veg."

En hvað þýðir þetta á einföldu máli?

Að verða fjárráða þýðir fjárhagslegt sjálfstæði og yfirráð yfir bankareikningum og öðrum eignum sem foreldrar eða forráðamenn höfðu umsjón með fyrir 18 ára aldurinn. Auk þess að ráða sjálfur yfir peningunum sínum, getur maður m.a. tekið lán hjá banka og gengist í ábyrgð vegna skulda sem aðrir eiga að greiða.

Hvað eru stýrivextir?

Fri, 20 Aug 2010 16:49:00 GMT

Þann 18. ágúst slíðastliðinn lækkaði Seðlabanki Íslands stýrivexti bankans um 1,0%. En hvað eru stýrivextir, hver stýrir þeim og hvaða áhrif hafa þeir?

Stýrivextir eru eitt af stjórntækjum Seðlabanka Íslands í peningamálum. Stýrivöxtum er ætlað að hafa áhrif á aðra vexti í landinu. Með öðrum vöxtum er átt við svokallaða markaðsvexti, þ.e. vexti banka og fjármálafyrirtækja, vexti á gjaldeyrismarkaði og verðbréfamarkaði o.s.frv. Tilgangurinn með hækkun eða lækkun stýrivaxta er oftast sá að stuðla að stöðugleika hagkerfis með því að draga úr sveiflum í verðbólgu eða styrkja gengi gjaldmiðils.

Gengið skiptir máli

Thu, 19 Aug 2010 13:38:00 GMT

Þegar gengi íslensku krónunnar er skoðað er mikilvægt að gera sér grein fyrir því að á hverjum tíma eru í raun nokkrar ólíkar tegundir gengisins í umferð. Gott er að hafa upplýsingarnar hér að neðan í huga þegar teknar eru ákvarðanir um það hvernig skuli borga fyrir vörur og þjónustu þegar ferðast er til útlanda.

Tegundir gengis: Skoðum fyrst hverjar þessar ólíku tegundir gengis eru: Almennt gengi: Skráð kaup- og sölugengi í afgreiðslukerfum bankans. Uppfært innan dagsins við gjaldmiðlabreytingar á markaði. Seðlagengi: Kaup- og sölugengi á seðlum í útibúum bankans. Uppfært innan dagsins við gjaldmiðlabreytingar á markaði. Stundargengi: Markaðsgengi gjaldmiðla, uppfært reglulega innan dagsins. Tollgengi: Opinbert viðmiðunargengi sem skráð er af Seðlabanka Íslands hvern virkan dag.

Algjört skuldleysi : Um bókina The Total Money Makeover eftir Dave Ramsey

Fri, 13 Aug 2010 17:32:00 GMT

Fyrir þrítugasta afmælisdaginn sinn náði Dave Ramsey að verða milljarðamæringur og síðan gjaldþrota. Með ungabarn og ólétta eiginkonu við hlið sér ákvað hann að komast að því hvernig peningar virkuðu í raun og veru. Hann tók viðtöl við ríkt fólk sem hafði náð að halda í auð sinn og komst að því að til þess að ná stjórn á peningum þyrfti hann að ná stjórn á sjálfum sér.

Í dag er hann fimmtugur og fyrir löngu orðinn milljarðamæringur á ný. Markmið hans í lífinu eru nú að hjálpa fólki að ná sama fjárhagslega árangri og hann og ekki síst að ná fjárhagslegri ró.

Fjárhagsáætlun til bjargar rómantíkinni!

Tue, 10 Aug 2010 11:06:00 GMT

Fjármál heimilisins, heimilisbókhald, fjárhagsáætlanir og önnur slík málefni eru ekki beint rómantískustu umræðuefni sem hugsast getur. Engu að síður getur það einmitt bjargað rómantíkinni hjá mörgum að ræða mál af þessum toga og gera fjárhagsáætlun, því lítið skipulag í fjármálum og fjármálaerfiðleikar eru jú sagðir ein helsta ástæða skilnaða. Bæði buddan og sambandið geta því hagnast og orðið traustari ef fólk talar saman um fjármál heimilisins og dregur í sameiningu skýrar línur í þeim efnum.

Ef þú heldur heimilisbókhald er auðvelt að nýta upplýsingar úr því til þess að gera fjárhagsáætlun. Þegar maður veit í hvað peningum hefur verið eytt í fortíðinni getur maður betur spáð fyrir um í hvað þeim verður eytt í framtíðinni. Það mætti því kannski segja að gerð fjárhagsáætlunar geti verið afleiðing þess að halda heimilisbókhald!

Safnast þegar saman kemur - Byggjum upp sjóð fyrir krakkana

Fri, 06 Aug 2010 10:43:00 GMT

Að byggja smám saman upp sjóð fyrir börnin okkar, sjóð sem gæti komið sér vel þegar þau verða eldri, er eitthvað sem foreldrar eða aðrir aðstandendur barna ættu að spá í.

Því fyrr sem byrjað er að spara því betra og best er að byrja strax og börnin eru lítil. Margir foreldrar leggja fyrir mánaðarlega í þeim tilgangi að byggja upp til framtíðar fyrir börnin sín, hugsanlega til að mæta kostnaði við menntun þeirra, til að kaupa bíl eða til að eiga fyrir útborgun í fyrstu íbúð.

Upphæðin sem lögð er í sparnað reglulega þarf ekki að vera há til að byggja upp sjóð því að lítil upphæð sem er lögð til hliðar til langs tíma getur ávaxtast vel vegna vaxtavaxtanna sem safnast upp.

Þú getur haft hemil á fjármagnstekjunum

Tue, 03 Aug 2010 11:07:00 GMT

Síðustu daga hafa álagningarseðlar frá skattinum verið að berast í hús. Eflaust súpa einhverjir hveljur yfir upphæð fjármagnstekjuskatts sem greiddur var á síðasta ári. Lífeyrisþegar sem höfðu háar fjármagnstekjur 2009 sjá jafnvel fram á tekjuskerðingu í kjölfar leiðréttingar á tekjuáætlun þeirra frá Tryggingastofnun Ríkisins.

Ágætt er að hafa í huga að hægt er að hafa stjórn á fjármagnstekjum, þ.e. hversu háar fjármagnstekjur eru á hverju ári og þar af leiðandi hversu mikið greitt er í fjármagnstekjuskatt. Það gerir þú með því að ávaxta fé þitt með ólíkum hætti en það fer eftir sparnaðarleiðum hvenær þú greiðir fjármagnstekjur.

Nokkur atriði um íslensk ríkisskuldabréf

Fri, 30 Jul 2010 09:46:00 GMT

Ríkisskuldabréf eru vinsæll valkostur í sparnaði. Þessi flokkur skuldabréfa er almennt talinn vera áhættulítill enda eru bréfin gefin út með ríkisábyrgð, í okkar tilfelli með ábyrgð íslenska ríkisins.

Fjármögnun með útgáfu ríkisbréfa: Íslenska ríkið þarf að afla fjár svo það geti greitt fyrir vörur og þjónustu. Það gerir það m.a. með skattheimtu, en einnig með útgáfu skuldabréfa, þ.e. það tekur lán fyrir útgjöldunum. Peningana sem ríkið aflar með útgáfu skuldabréfanna notar það í þágu samfélagsins.

Þú vinnur og allir vinna

Tue, 27 Jul 2010 09:30:00 GMT

Stjórnvöld og aðilar vinnumarkaðarins kynntu nýverið hvatningarátakið Allir vinna sem miðar að því að hvetja til atvinnuskapandi fjárfestinga og framkvæmda.

Nú eiga einstaklingar þess kost að fá 100% endurgreiðslu virðisaukaskatts af vinnu á byggingarstað og hjón allt að 300.000 króna skattafrádrátt. Endurgreiðslan nær til nýbygginga, viðhalds á íbúðarhúsnæði og sumarhúsum og skattafrádrátturinn er vegna viðhalds og endurbóta á íbúðarhúsnæði og sumarhúsum. Hámarksfrádráttur er 200.000 krónur fyrir einstakling og 300.000 krónur fyrir hjón.

Skiptir máli hvort íbúðalánið er með jöfnum afborgunum eða jöfnum greiðslum?

Fri, 16 Jul 2010 10:37:00 GMT

Er íbúðalánið þitt með jöfnum greiðslum (annuitets afborgun) eða jöfnum afborgunum? Hefur þú velt því fyrir þér? Það getur skipt máli þegar tekið er tillit til kostnaðar og heildarendurgreiðslu. Þegar þessi tvö lánsform eru borin saman með tilliti til heildarkostnaðar þá kemur í ljós niðurstaða sem ég held að komi allavega einhverjum á óvart.

Stór hluti íbúðalána okkar er verðtryggður og verðbólgan hefur bein áhrif á hvað afborgun lánanna er há. Há verðbólga þýðir einfaldlega hærri greiðslubyrði. En það eru fleiri þættir en verðbólga sem hafa áhrif á greiðslubyrði: Eitt af því er endurgreiðsluform skuldabréfs, það er hvort lánið er með jöfnum greiðslum eða jöfnum afborgunum.

Berum snöggvast saman þessi tvö endurgreiðsluform og skoðum hvort þeirra er hagstæðara.

Hvaða vörur mynda vísitölu neysluverðs?

Tue, 13 Jul 2010 16:20:00 GMT

Mikið er rætt og ritað um verðbólgu en hún er mæld sem breytingar á vísitölu neysluverðs. Fylgst er náið með þróun hennar í fjölmiðlum sem víðar, enda hefur hún bein áhrif á afkomu almennings í gegnum verðbætur á verðtryggðum lánum og innlánsreikningum.

Sjaldnar er hins vegar fjallað um það hvaða vörur og hvaða þjónusta - nákvæmlega - mynda þessa margumræddu vísitölu. Í þessum pistli er fjallað um samsetningu vísitölu neysluverðs.

Skuldirnar bloggaðar burt: Um fjármálabloggið Blogging away debt

Fri, 09 Jul 2010 14:42:00 GMT

Fólk nálgast fjármál heimilisins með mismunandi hætti. Sumir halda ofurnákvæmt heimilisbókhald og þekkja til hvers einasta tekju- og útgjaldaliðs. Aðrir láta fjármálin reka á reiðanum og treysta bara á hið fornkveðna, „þetta reddast". Sumir ræða peningamál við hvern sem er meðan aðrir líta á þau sem hluta af sínum persónulegustu leyndarmálum.

En það er líklega óhætt að segja að það eru ekki margir sem bera fjármál sín á torg með sama hætti og hún Rebekah, bandarískur ríkisstarfsmaður sem heldur úti blogginu Blogging away debt (sem útleggja mætti á íslensku sem Skuldirnar bloggaðar burt eða eitthvað álíka).

Markmið Beks, eins og hún er kölluð, er að skrásetja leið sína að skuldleysi og ekki síður að hvetja aðra sem eru í svipuðum sporum og hún.

Greiðslujöfnun, ekki endilega niðurfelling á skuldum

Wed, 07 Jul 2010 16:00:00 GMT

Það er ekki sjálfgefið að greiðslujöfnun henti öllum en frá og með desember 2009 var greiðslujöfnun með þaki sett sjálfkrafa á öll verðtryggð lán með veði í fasteign. Þegar talað er um greiðslujöfnun með þaki er átt við að lánstíminn mun að hámarki lengjast um 3 ár og ef einhverjar eftirstöðvar eru á láninu að þeim tíma liðnum þá falla þær niður. Ef ekki er vilji til að greiðslujafna verðtryggða lánið þarf að afþakka greiðslujöfnunina.

Tilgangurinn með greiðslujöfnun lána er að lækka greiðslubyrðina tímabundið með því að tengja afborganir lánanna við svokallaða greiðslujöfnunarvísitölu. Vísitalan er samsett úr launavísitölu og atvinnustigi og fylgir breytingum á atvinnustigi (hlutfall þeirra á vinnumarkaði sem eru með vinnu), lækki atvinnustig í landinu lækkar vísitalan.

6 skref í átt að fjárhagslegu markmiði (3. grein)

Fri, 02 Jul 2010 11:19:00 GMT

Í þessum greinaflokki er fjallað um hvernig ná megi fjárhagslegum markmiðum sínum í sex skrefum. Í fyrri greinum var fjallað um þrjú fyrstu skrefin: Að leggja mat á fjárhagslegar aðstæður sínar, að setja sér fjárhagsleg markmið og að skoða mögulegar leiðir að markmiðinu.

Hér verður fjallað um þrjú síðustu skrefin: að leggja mat á mögulegar leiðir, að gera fjárhagslega áætlun og að endurskoða og endurmeta markmiðin.

Hvenær er rétt að verðtryggja sparnaðinn?

Tue, 29 Jun 2010 12:49:00 GMT

Peningar missa verðgildi sitt í verðbólgu. Ef vörur og þjónusta hækka jafnt og þétt í verði þarf sparifé að vaxa jafnhratt eða hraðar svo það missi ekki verðgildi sitt. En hvernig vex sparifé og hvaða leiðir er best að velja til að verja kaupmátt þess?

Sparifé vex með þeim vaxtagreiðslum sem sparifjáreigendur fá greiddar á innstæður sínar í bönkum. Vaxtagreiðslur eru eins konar leigugjald sem bankinn greiðir fyrir að fá peningana lánaða. Til að peningarnir haldi verðgildi sínu þurfa vextirnir að vera jafnháir eða hærri verðbólgunni. Ávöxtun umfram verðbólgu kallast raunávöxtun.

Verðbólga er hins vegar illfyrirsjáanlegt fyrirbæri og erfitt er að vita hve háir vextir þurfi að vera til að verja kaupmátt peninganna og fá um leið eðlilega ávöxtun á sparnaðinn.

Ferðu vel með sumarlaunin þín?

Fri, 25 Jun 2010 15:06:00 GMT

Um næstu mánaðamót munu margir skólakrakkar fá útborguð fyrstu mánaðarlaunin sín í sumar. Líklega eru flestir búnir að bíða óþreyjufullir eftir því að fá loksins greidd laun og jafnvel búnir að eyða hluta þeirra fyrirfram í huganum. Eðlilega, það er gaman að eignast loksins pening sem maður getur ráðstafað að vild.

Það er hins vegar ekki gaman þegar peningurinn er allt í einu búinn, sérstaklega ef maður veit varla í hvað hann fór! Ég man vel eftir því þegar ég var unglingur hve svekkt ég varð út í sjálfa mig þegar ég áttaði mig á því í lok sumars að ekkert stóð eftir af sumarlaununum mínum. Ég varð enn svekktari þegar ég fór að spá í hvað ég hefði nú gert við peninginn þar sem mér fannst ég nánast ekkert hafa keypt! Hvað varð eiginlega um allan peninginn?

Fáðu sem mest út úr kortinu þínu

Tue, 22 Jun 2010 16:17:00 GMT

Flest kreditkort eru tengd svokallaðri fríðindasöfnun. Hún virkar þannig að því meira sem þú borgar með kortinu, því meiri fríðindi safnast. Ekki er hægt að fullyrða að ein leið söfnunar sé betri en önnur, þar sem væntingar og þarfir manna eru mismunandi. Það getur þó borgað sig fyrir þig að skoða þá kosti sem í boði eru.

Eitt þekktasta vörumerkið í fríðindasöfnun er Vildarpunktar, oftast tengdir við kaup á flugferðum hjá Icelandair. Flestar fjármálastofnanir bjóða upp á vildarkort með fríðindasöfnun í formi vildarpunkta en einnig eru aðrir möguleikar í boði, til að mynda Aukakrónur og Ferðaávísun hjá Landsbankanum. Hér verður fjallað um Vildarpunkta og Aukakrónur.

Nýttu þér 100% endurgreiðsluhlutfall virðisaukaskatts af vinnu á byggingastað

Fri, 18 Jun 2010 12:28:00 GMT

Íbúðarhúsnæði er verðmætasta fjárfesting flestra fjölskyldna. Því er mikilvægt að standa vörð um eignina og virði hennar með reglubundnu og markvissu viðhaldi. Að auki er hætta á að kostnaður við viðhald aukist ef það er látið reka á reiðanum. Kostnaður vegna viðhalds vex hins vegar mörgum í augum.

Vegna þeirra aðstæðna sem nú ríkja í þjóðfélaginu koma stjórnvöld til móts við húseigendur og húsbyggjendur með því að endurgreiða meira af virðisaukaskatti á vinnu á byggingarstað. Endurgreiðsluhlutfallið hefur verið hækkað úr 60% í 100% út árið 2010 og nær til nýbygginga, sem og viðhalds á íbúðarhúsnæði og sumarhúsum.

6 skref í átt að fjárhagslegu markmiði (2. grein)

Tue, 15 Jun 2010 13:44:00 GMT

Í fyrsta pistli þessarar greinaraðar var fjallað um fyrsta skrefið í átt að fjárhagslegu markmiði: að leggja mat á fjárhagslegar aðstæður. Núna kíkjum við á næstu tvö skref: að setja sér fjárhagsleg markmið og að skoða mögulegar leiðir að markmiðinu.

Hvort sem ætlunin er að hagræða í fjármálum heimilisins, spara, taka lán eða vinna að öðrum fjárhagslegum markmiðum er lykilatriðið að gera sér grein fyrir stöðu sinni og vinna markmið sín út frá henni. Þessu markmiði má ná í 6 skrefum:

Að leggja mat á fjárhagslegar aðstæður sínar
Að setja sér fjárhagsleg markmið
Að skoða mögulegar leiðir að markmiðinu
Að leggja mat á mögulegar leiðir
Að gera fjárhagslega áætlun og vinna eftir henni
Að endurskoða og endurmeta fjárhagslegu markmiðin reglulega

Til hvers að halda heimilisbókhald?

Fri, 11 Jun 2010 12:59:00 GMT

Mörgum þykir hugmyndin um að halda heimilisbókhald ekki mjög spennandi. Segjast ekki geta hugsað sér að halda heimilisbókhald því það sé bæði leiðinlegt og tímafrekt að skrá niður alla reikninga og allan kostnað enda margt skemmtilegra hægt að gera við tímann. Algengt er að fólk sjái hreinlega ekki tilganginn, eða nenni því einfaldlega ekki. Peningunum sé eytt hvort eð er, hvort sem fólk skrái niður í hvað þeir fóru eða ekki! Þetta reddast alltaf einhvern veginn!

Til hvers? Sjálf byrjaði ég að halda heimilisbókhald þegar ég keypti mína fyrstu íbúð og flutti að heiman. Þá þurfti ég virkilega að passa upp á peninginn minn.

Ertu með vaxtavexti?

Thu, 10 Jun 2010 10:51:00 GMT

Það er auðvelt að tapa áttum í umræðu um vexti enda hugtök sem notuð eru mörg og oft á tíðum flókin. Við tölum um vexti, ávöxtun, vaxtavexti, raunvexti, verðtryggða vexti og óverðtryggða vexti, svo nokkur hugtök séu nefnd. Við skulum líta aðeins nánar á nokkur þessara hugtaka.

Vextir og ávöxtun. Vextir er komið af orðinu vöxtur, að vaxa eða aukast. Í fjármálum eru vextir sú prósenta sem upphæð vex um.

Peningarnir sigra heiminn: The Ascent of Money eftir Niall Ferguson

Thu, 10 Jun 2010 10:48:00 GMT

Í bókinni The Ascent of Money tekst skoski sagnfræðingurinn Niall Ferguson á við risavaxið viðfangsefni: Fjármálasögu heimsins frá upphafi sögulegs tíma til dagsins í dag. Ferguson hefur ferðina yfir þróun peninga og fjármála hjá Mesópótamíumönnum sem notuðust við leirtöflur sem gjaldmiðil 5.000 árum fyrir Krist. Hann kemur við hjá spænskum landvinningamönnum í Vesturheimi og silfurfjöllum þeirra, skoðar bankastórveldi Medici og Rothschild ættanna, lýsir kreppu þriðja og fjórða áratugar 20. aldar og lýkur ferðinni með umfjöllun um skuldabréfavafninga og afleiðuviðskipti 21. aldar. Að lokum lítur hann til framtíðar og reynir að spá fyrir um þróun og áhrif peninga og fjármagns á næstu árum og áratugum.

Fjármálakvöld, tilvalin leið til að viðhalda þekkingu á fjármálum

Thu, 10 Jun 2010 10:48:00 GMT

Gott getur verið að bæta eða viðhalda þekkingu sinni á fjármálum reglulega. Það er t.d. hægt að gera með því að sækja þá fyrirlestra um fjármál sem í boði eru. Úrval slíkra viðburða er iðulega gott og því ætti að vera hægt að finna sér eitthvað við sitt hæfi.

Næsta vetur mun Landsbankinn bjóða aftur upp á fjármálanámskeið fyrir almenning í útibúum sínum eins og verið hefur síðan 2005. Námskeiðin eru haldin undir yfirskriftinni Fimmtudagskvöld eru fjármálakvöld en markmið þeirra er að auka fjármálaskilning almennings og auðvelda fólki að öðlast góða yfirsýn yfir fjármálin og þær ákvarðanir sem það stendur frammi fyrir á hverjum tíma.

6 skref í átt að fjárhagslegu markmiði (1. grein)

Thu, 10 Jun 2010 10:43:00 GMT

Að leggja mat á fjárhagslegar aðstæður sínar
Að setja sér fjárhagsleg markmið
Að skoða mögulegar leiðir að markmiðinu
Að leggja mat á mögulegar leiðir
Að gera fjárhagslega áætlun og vinna eftir henni
Að endurskoða og endurmeta fjárhagslegu markmiðin reglulega

Bera sparireikningar neikvæða raunvexti?

Thu, 10 Jun 2010 10:34:00 GMT

Því hefur stundum verið haldið fram að raunávöxtun á sparireikningum í bönkum væri neikvæð, þar sem verðbólga væri hærri en þeir vextir sem reikningarnir bera. Á árinu 2009 var verðbólgan 8,63% en vextir á óverðtryggðri Lífeyrisbók Landsbankans voru í upphafi árs 2010 aðeins 6,30%.

Þar sem raunávöxtun er einmitt ávöxtun sparnaðar, umfram verðbólgu, drógu því ýmsir þá ályktun að raunávöxtun á sparnaði landsmanna væri neikvæð.

En er það svo?

Þetta er Fjárhagur

Thu, 10 Jun 2010 09:12:00 GMT

Fjárhagur, fjármálablogg Landsbankans, er vefsvæði tileinkað fræðslu um fjármál. Ætlunin er að miðla á mannamáli til viðskiptavina og annarra landsmanna fróðleik og upplýsingum sem snerta fjármál heimilisins og efnahagsmál.

Markmið Fjárhags er tvíþætt:

að auka skilning almennings á fjármálum með auðveldu aðgengi að fræðsluefni um fjármál
að miðla til viðskiptavina þeirri þekkingu sem býr í mannauði Landsbankans.