Hægja mun á hagvexti á Íslandi samhliða aðlögunartímabili í ferðaþjónustu en ekki er þörf fyrir neina sérstaka aðlögun eða lendingu hagkerfisins. Ýmsir óvissuþættir geta þó haft veruleg áhrif. Þetta er meðal þess sem kemur fram í þjóðhags- og verðbólguspá Hagfræðideildar Landsbankans sem nær til ársloka 2020.

 31. maí 2018

EEfnahagsástandið hér á landi er á flesta mælikvarða mjög gott. Hagvöxtur hefur verið kröftugur og verðbólga lág síðustu ár. Á næstu árum er útlit fyrir að það hægi allnokkuð á hagvexti samhliða aðlögunartímabili í ferðaþjónustugeiranum sem vaxið hefur á ofurhraða síðustu sjö ár.

>> Hér má lesa þjóðhags- og verðbólguspá Landsbankans í heild sinni (PDF)

Verðbólguhorfur eru almennt góðar, enda líklegt að það dragi verulega úr spennu í ljósi þess að umsvif í hagkerfinu verða meira í samræmi við langtíma hagvaxtargetu þjóðarbúsins en verið hefur síðustu ár. Ekki er þörf fyrir neina sérstaka aðlögun eða lendingu hagkerfisins þar sem ójafnvægi hefur ekki myndast að nokkru ráði eins og oft áður eftir langt þenslutímabil. Þar vegur þyngst að skuldastaða heimila, fyrirtækja, ríkissjóðs og þjóðarbúsins í heild er nú með besta móti þrátt fyrir töluverða þenslu í hagkerfinu síðustu ár.

Hagvöxtur í fyrra var 3,6% samkvæmt bráðabirgðatölum Hagstofunnar. Þetta er nokkuð minni hagvöxtur en við höfðum spáð í nóvember í fyrra þar sem gert var ráð fyrir 5,5% hagvexti. Þetta var engu að síður kröftugur hagvöxtur og vel yfir 2,8% meðalhagvexti undanfarinna 30 ára.

 

Þjóðhags- og verðbólguspá 2018-2020
Hér má lesa þjóðhags- og verðbólguspá Hagfræðideildar Landsbankans 2018-2020 í heild sinni.
Lesa þjóðhags- og verðbólguspá

 

 

 

Við reiknum með því að hagvöxtur á yfirstandandi ári verði áfram yfir meðallagi, eða 4,1%. Árin 2019 og 2020 er reiknað með því að það hægi allnokkuð á hagvexti og að hann verði rétt undir langtímameðaltali, eða um 2,4% bæði árin. Hagvöxtur verður nokkuð almennur næstu ár - megindrifkrafturinn verður vöxtur einkaneyslu en framlag fjármunamyndunar, útflutnings og samneyslu verður jafnframt jákvætt allt spátímabilið.

Lág verðbólga um þessar mundir skýrist að stærstum hluta af því að hækkun húsnæðiskostnaðar hefur hjaðnað samhliða dvínandi áhrifum lækkandi innflutningsverðs. Líkt og undanfarin tvö ár er líklegt að verulegur hluti aukinnar eftirspurnar í gegnum einkaneyslu og fjárfestingu snúi að innflutningi sem dregur verulega úr verðbólguáhrifum aukinnar eftirspurnar innanlands. Viðvarandi afgangur af viðskiptajöfnuði við útlönd, ásamt hagstæðri erlendri skuldastöðu þjóðarbúsins, bendir til þess að krónan verði að jafnaði tiltölulega stöðug á spátímanum.

Sterk staða krónunnar, lág verðbólga og aukinn trúverðugleiki peningastefnunnar hefur skilað sér í því að verðbólguvæntingar eru almennt í nokkuð góðu samræmi við verðbólgumarkmið Seðlabanka Íslands.

Við teljum því að verðbólguhorfur til næstu ára séu góðar, þrátt fyrir að búast megi við að verðbólgan aukist lítillega miðað við undanfarin þrjú ár. Að teknu tilliti til alls þessa spáir Hagfræðideild að verðbólgan verði að meðaltali 2,4% á þessu ári og 2,8% að meðaltali á næstu tveimur árum.

Við teljum því að verðbólguhorfur til næstu ára séu góðar, þrátt fyrir að búast megi við að verðbólgan aukist lítillega miðað við undanfarin þrjú ár.



Ýmsir óvissuþættir gætu haft veruleg áhrif á spána

Umtalsverð óvissa er um þróun efnahagsmála á næstu árum sem gæti leitt til töluverðra frávika frá spá Hagfræðideildar. 

Þar ber fyrst að nefna mikla óvissu um fjölgun ferðamanna á næstu árum. Spáin gerir ráð fyrir lítilsháttar fjölgun ferðamanna en ef ferðamönnum fækkar í stað þess að fjölga á næstu misserum myndi það að öðru óbreyttu draga talsvert úr hagvexti í gegnum minni útflutning, minni einkaneyslu og minni fjárfestingu. Auk þess myndi það hafa í för með sér veikari krónu en ella og hærri verðbólgu. 

Gengisþróun krónunnar er annar veigamikill óvissuþáttur í verðbólguþróun næstu ára. Óvissa í gengisþróun tengist að vissu leyti þróuninni í ferðaþjónustu en einnig óvissu varðandi fjárfestingaflæði til og frá landinu. Þessu til viðbótar er töluverð óvissa um verðþróun á húsnæði en húsnæðisverð hefur verið og mun áfram verða ráðandi þáttur í verðbólguþróuninni á næstu misserum. Að auki getur launaþróun sett strik í reikninginn á næsta ári þegar kjarasamningar fyrir stóran hluta vinnumarkaðarins verða endurnýjaðir.

>> Hér má lesa þjóðhags- og verðbólguspá Landsbankans í heild sinni (PDF)

  Í ma. kr.   Magnbreytingar frá fyrra ári
Landsframleiðsla og helstu undirliðir hennar 2017 2018 2019 2020
Verg landsframleiðsla 2.555 4,1% 2,4% 2,4%
Einkaneysla 1.288 5,5% 3,5% 3,5%
Samneysla 595 2,5% 2,0% 2,0%
Fjármunamyndun 566 7,4% 5,1% 2,3%
- Atvinnuvegafjárfesting 386 1,8% 0,9% -2,5%
- Fjárfesting í íbúðarhúsnæði 98 20,0% 15,0% 10,0%
- Fjárfesting hins opinbera 82 19,0% 10,0% 10,0%
Þjóðarútgjöld alls 2.449 5,2% 3,5% 2,9%
Útflutningur vöru og þjónustu 1.200 4,9% 2,6% 2,9%
Innflutningur vöru og þjónustu 1.095 7,4% 5,0% 4,0%
         
 
Verðlag og vextir   2018 2019 2020
Stýrivextir (lok árs) - útlánavextir   5,00% 5,25% 5,00%
- innlánavextir   4,25% 4,50% 4,25%
Verðbólga (ársmeðaltal)   2,3% 2,7% 2,9%
Gengi evru (ársmeðaltal)   122 120 121
Fasteignaverð (breyting milli ársmeðaltala, %)   5,2% 6,0% 6,0%
   
Ársmeðaltal
Vinnumarkaður   2018 2019 2020
Kaupmáttur launa (breyting frá fyrra ári)   4,9% 3,1% 1,9%
Atvinnuleysi (hlutfall af vinnuafli)   2,1% 2,1% 2,2%
   
Hlutfall af landsframleiðslu
Viðskiptajöfnuður   2018 2019 2020
Vöru- og þjónustujöfnuður   3,1% 2,8% 2,3%
Viðskiptajöfnuður   2,7% 2,4% 2,0%